DIE MOORSOLDATEN, EEN PARALLEL.

Het was slechts een vluchtige kennismaking op 21 mei jl. met Aad Gudde. Hij was heel druk in de weer gedurende de eerste Schiedamse Voetbalreünie. Die enkele uitgesproken oneliners van mij zijn zeker niet blijven hangen bij hem.

Zo`n 70 jaar(!) geleden woonde in de Stationsstraat Bep(pie) Gudde, die destijds speelde met buurmeisje Annie Smit en misschien ook met hun naaste buurjongen Koos Knaap. Zij allen waren scholieren op het GLO Edisonplein. Annie werd mijn schoonzus en Koos een voetbal-vriend. Verrassend was het om te vernemen dat Aad de taken van good old Leen Warnaar heeft overgenomen. Ging het ook maar zo makkelijk om een penningmeester aan te stellen. Met één man in twee zware functies –hoe slagvaardig die ook is – ben je als vereniging kwetsbaar. Ook zouden we de mooiste vlaggen uitsteken na de komst van een imposante sponsor. De accommodatie is reeds top!

Op een enkeling na zullen de meesten onder ons weinig of zelfs niets van Emmen afweten. De afstand van Schiedam naar Emmen is ruim 300 km. Een hele zit! Bij nader inzien maakt senior supporter de reis met het openbaar vervoer. Vorig jaar omstreeks deze periode werd op deze manier een folklore festival bezocht in Baflo in N.W. Groningen. Dit dorp grenst aan Bedum de geboorteplaats van internationaal Arjan Robben.

Emmen in Drenthe behoort qua oppervlakte met Ede en Apeldoorn tot de grootste gemeenten in Nederland. Emmen was ooit zelf een dorp, geologisch gesetteld op een zandrug en daar bekend als het Zuideinde. Op school aan het Edisonplein werd geleerd de Hondsrug. Tot in de stad Groningen toe strekte deze heuvelrug van max. 30 m hoogte zich uit. Daar werden door de allereerste bewoners van Nederland de hunebedden gebouwd. Enorme zware stenen werden met mankracht verzameld en intelligent zonder hijswerktuigen opgebouwd tot een graf. Nee telefonische kontakten met de bouwers van de piramiden in Egypte waren er niet.

De hunebedden werden 5000 jaar geleden in de prehistorische tijd opgebouwd!

Om de bestuurskracht te bevorderen werden er 24 omliggende dorpen samengevoegd tot de stad Emmen. We zullen ze niet allen hier vermelden. Vooruit twee dan. In Zwartemeer had pa Derk in 1976 zijn boot met trossen afgemeerd. Een deprimerende omgeving waarbij zwart zeer toepasselijk was. Uit zijn scheepsjournaal dat hij dagelijks bijhield bleek dat zijn focus gericht was op Emmer Compascuum van zijn Anna Drenth. Zij was geboren in een plaggenhut zonder enig comfort van stromend water, sanitair, elektriciteit etc.etc. Zwartemeer was in de beginperiode van het prof voetbal eveneens vertegenwoordigd. Hoe waren hun clubkleuren Aad? Het zou mij niet verwonderen dat het zwart van de bagger de broek of het shirt was, zoals ons Schiedam in het zwarte shirt van Nazareth voetbalde. Zo af en toe treft supporter in ons Harga Park af en toe een buurjongen van Koos en Annie uit de Stationstraat, namelijk Wim Romein. Jarenlang was hij de trouwe grensrechter bij Schiedam.

F.C.Emmen(A.V.) voetbalt volgens mij ook in het rood/wit. De vredelievende en strijdbare kleuren door het sociale venster gezien.

Het was hard, lang en ongezond werken in het veen. Begrip en warme ware liefde was dè spontane rijke beloning met grote gezinnen tot gevolg zoals overal in het land. Als sardientjes in een blikje sliepen de kindertjes van opeenvolgende jaargangen, afgezien van de miskramen. Het was bar en boos. De Spaanse griep velde helaas in 1918 mijn opa en oma, die ik alleen ken van een foto vergroot op schilderij formaat. Die grootouders heb ik helaas nooit gekust! Mooie jonge mensen van 30 jaar oud, die oma met opgestoken haar in een knotje en opa met in één oor een ring als ware hij een zeeman. Mooie toetjes allebei!

Het gezin werd als door de wind verspreid over de regio. Mijn moeder kwam in Oude Pekela terecht bij een pleeggezin. Zij ging daar als 6-jarige naar school. Een klasgenootje was Fré Meis, de latere strijdbare vakbondsleider uit de strokartonnage en afgevaardigde in het parlement voor de CPN. Er is daar een imposant borstbeeld van hem. Waarom is mij nooit duidelijk geworden, doch als dienstmeisje voor dag en nacht kwam zij in Nieuwe Schans terecht, een grensplaatsje en overgang met Duitsland. En laat daar nu een standbeeld staan van Lenin!

In Zuid-Holland hebben wij het dorp Aarlanderveen gehad, nu een deel van Alphen a/d Rijn.

Opvallend talrijke dorpen en steden in het N.O. van Nederland hebben het woord veen in hun dorps- of stadsnaam. Teveel om op te noemen. Bekijk de landkaart!

De regio in Drenthe N.O. kenmerkt zich door vele lijnrechte (let wel!) met de hand gegraven kanalen. Het afgegraven veen werd na gedroogd te zijn als turf geboomd afgevoerd. Zoals vroeger de spoeling van de jeneverstokerijen in Schiedam. Ik heb ze gezien de mannen met een riem om de borst verbonden voor en achter met de spoelingboot, 2 PK’s! Dat bruin/gelige drab is nog op mijn netvlies zoals de walmende geur in mijn neus door de goot stromend naar de stal van boer Bos aan de kop van de Weg bij de Schie.

Het gaat te ver om hier uit te leggen hoe veen in een lang proces van eeuwen ontstaan is.

In het kort dan, het is een gevolg van een scheikundig proces. Kooldioxine, water en moerasgas gevormd door gebrek aan zuurstof met een vertraagde verrotting van planten. Gedurende vele eeuwen is dat veen gevormd en door het graven van de kanalen werd het gedroogd tot turf.

Emmen en de provincie Drenthe is de laatste tijd nadrukkelijk in het nieuws. Het tv journaal meldde over de ontdekking bij toeval van een grote partij drugs in Assen en in Emmen was het eveneens goed raak. Daar deed zich in een rustige buurt een enorme ontploffing voor bij de productie van drugs. Dat primitief fikkie stokende onnozele kwajongens een hunebed lieten ontploffen is schokkend. Groot nieuws was de komst in de dierentuin door twee leeuwinnen en een leeuw. Een publieksattractie welke het financieel noodlijdende park met een aantal bezuinigingen en donaties in stand houdt. Senior was er als klein jochie eens met zijn omaatje.

Kortom de eerste bewoners van het huidige Nederland leefden in N.O. Drenthe waar zij meerdere hunebedden bouwden voor de leiders.

De enige anekdote die mijn moeder eens vertelde was haar als 5-jarige het mondeling kontact met de Duitse kinderen aan de overkant van de grens vormend kanaal.

De prof clubs van Emmen, Veendam en Groningen zijn zich bewust van hun gezamenlijke kracht in de regio. Over en weer worden realistische transfers van jonge en ook geroutineerde spelers onder elkaar tot stand gebracht. In Emmen zullen supporters zingen “En laat de klok maar luiden, er is geen club in het Zuiden die Emmen kan verslaan”. Dit treffen zal ons lang heugen. Senior hoopt op een bestendig langdurig kontact. Hun eigenschap van harde onvermoeide werkers zal, ongeacht de uitslagen, de winst van Day Pay Way zijn de relatie met VV. Emmen.

Het is zeer verheugend dat wij met twee jeugdige teams deze trip maken, temeer dat onze jeugdafdeling met “buffel”en “shuffle” Kroon en Marcel de Ridder naast de anderen hun stempel drukken op de continuatie. Voetbalminnend Schiedam zal verrast worden.

Ere voorzitter Sjaak de Ridder is het eens uitgelegd, senior supporter schrijft zijn stukjes over het verleden, het heden en de toekomst.

De overkant van het kanaal bij Emmer Compascuum wordt in Duitsland het Bourtanger Moor genoemd. Moor is het Duitse woord voor veen. Boertange is een dorpje onder Vlagtwedde alwaar ik eens in een open rijtuig van Blijham met oom Hendrik en tante Kee op familiebezoek was. De gemeente Vlagtwedde omvatte 32 dorpsgemeenschappen, waar onder Boertange, in 1941 500 inwoners. Boertange is ontstaan eind 1500 als schans. Alleen daar was een weg naar Duitsland. Tange= zandrug. Eenmaal was daar het grootste hoogveenmoeras van Europa en alleen daar toegankelijk door ’t veen. Schans betekent in deze een versterking en zich achter iets beschermends terugtrekken, zich dus verschansen.

Van Berthold Brecht (geb. 1898) geèngageerd dichter, toneelschrijver en dramaturg, de producent van De Driestuiversopera, de auteur van Moeder Courage en vooral het nu actuele “De opstand en de val van de stad Mahagonny”, heeft senior gezien zijn afkomst uit volle borst gezongen het lied van Brecht: “Wir sind die Moorsoldaten, und graben, und graben!”

Uit al zijn producties blijkt zijn zorgen en steun voor de sociaal zwakkeren. Wie voor een dubbeltje geboren is wordt nooit een kwartje. De moraal; vóór alles gold, eerst het vreten!

Toen alle mannen in de herfst van 1944 kort voor die barre strenge hongerswinter na een razzia werden weggevoerd naar Duitsland viel de productie van het moor achter de Parallelweg volkomen stil. Alles wat brandbaar was in de huizen en gemist kon worden, zoals deuren werden gesloopt om door het gebrek aan calorien nog enigszins warmte te hebben. Als 12-jarige startte ik, kennelijk behept met de genen van zijn niet werkschuwe pa, zelf een afgraving van het veen. Met een gehuurde handkar werd de totale productie vervoerd. Het werd verkocht aan een burger die woonde tegenover de molen bij de Vlaardingerdijk. Het waren mijn laatste activiteiten als geboortige van de Weg.

Tijdens de economische en financiële wereldcrises ten tijde van de oprichting van ons SVV SVDPW, emigreerde Brecht. Na vele omzwervingen door Europa belandde hij tenslotte in Hollywood. In wezen was hij gevlucht voor het opkomend regiem van Hitler en zijn trawanten. B’s ideaal was in plaats van de religie een pragmatisch, één voor allen, allen voor één! In 1939 kwam zijn beroemde werk “Mutter Courage und ihre Kinder tot stand”.

Na het turfsteken pakte mijn moeder voor zichzelf en haar drie kinderen van 7, 10 en 12 jaar het hoognodige in kussenslopen. In de mijne stopte ik nog snel een paar schaatsen. Te voet werd op weg gegaan naar de Veenkolonie in Oost Groningen, te weten dat er géén telefonische kontakten waren. Na veel ontberingen en zelfs beschietingen kwamen we na 5 vreemde overnachtingen in het pikdonker aan in Veendam bij de oudste zus van mijn Moeder Courage. Het adres paste goed bij onze ervaringen, de familie woonde aan het Egypteneind!

Voor de vriendschappelijke ontmoeting met VV Emmen –Kampioen van Nederland Zondagamateurvoetbal Seizoen 1974-1975 reisde senior met de stoptrein, heen en terug. Alle

Stops brachten vele beelden terug van die helse voettocht van 1944. Senior heeft 3 urenlang door Emmen gelopen en 1 uur met de bus. Hij wilde persé op de plek komen waar zijn moeder bijna een eeuw geleden werd geboren in een plaggenhut tegen de Duitse grens aan om het Bourtanger Moor in ogenschouw te nemen. Met onbekende mensen werden voor mijn doen lange gesprekken gevoerd. Duidelijk is geworden dat Emmen in oppervlakte een zeer grote en welvarende gemeente is zonder krotten en plaggenhutten. Er was een kort en geanimeerd gesprek met de broer van Aad Gudde, die er reeds bijna 40 jaar woonachtig is en werkzaam was. Mooi om verscheidene prominenten van onze club gesproken en geproost te hebben. Het spel en de uitslagen zijn alleen voor de trainers en begeleiders interessant’

Je moet altijd sterk eindigen in wat je doet was de les van mijn pa.

Daarom neem ik mijn pet af voor John v.d. Belt en Gert-Jan v..Berk, die beiden s’morgens om 5 uur op de fiets stapten naar Emmen en daar gezond aankwamen. Mannen van Stavast!

  Henk Streunding, aug.2011. nr.238.